Voel jij je vaak gespannen en rusteloos? Altijd te weinig tijd? Langdurig onder hoge druk staan is niet gezond! Tijd om er iets aan te doen...

Allereerst ga ik je iets vertellen over wat stress nu precies is en welke functie het heeft (en ja, het is niet alleen maar schadelijk!). Daarna beschrijf ik je de voordelen van stress. Tenslotte 10 tips waarvoor je waarschijnlijk bij dit artikel terecht bent gekomen: het verminderen van stress. Voor de ongeduldigen onder ons; je vindt ze aan het einde van dit artikel ;-)


Wat is dan precies stress?
Daar is echt ontzettend veel over geschreven. Ik zal proberen er de belangrijkste punten uit te halen (ik wil natuurlijk niet dat je stress van dit artikel krijgt...)
Om te beginnen neem ik even een paar termen met je door die van belang zijn voor het verhaal. Het is wel een beetje technisch, maar daar kun je dan je vrienden weer mee imponeren…:

Stressor: de oorzaak van de stress. Dit is de prikkel (de stimulus) die een stressreactie oproept, zoals je vingers branden, lawaai, slaapgebrek, een presentatie geven, je rijbewijs halen, bedreigd worden op straat, een dierbare die ernstig ziek is, een dominante en tirannieke baas, of een hele stapel werk die toch echt vandaag af moet (werkdruk). Het kunnen uiteraard ook positieve en prettige prikkels zijn: willen presteren tijdens een sportwedstrijd, een groot feest organiseren, of een verre vakantie naar een onbekend land.

Stressrespons: de lichamelijke en psychische reactie (de respons) op de stressor. Je ‘systeem’ (voor mij is dat zowel lichaam als geest) maakt zich klaar voor het leveren van een extra inspanning. Je komt hiermee in de vecht of vlucht stand. Dat wil zeggen dat je lichaam bepaalde hormonen aanmaakt (waaronder cortisol), waardoor je meer energie kunt gaan verbruiken. Hierdoor ben je alerter, werken je zintuigen beter, is je geheugen tijdelijk beter waardoor je snel kunt reageren op de stressor.

Stress: de ervaren reactie op de spanning die de stressrespons op een stressor geeft. Dit kan dus zowel positieve als negatieve spanning zijn. Feitelijk dus een volkomen normale en natuurlijke reactie. Vooral heel nuttig bij gevaar! De endocrinoloog Hans Seyle ontdekte een patroon in het verloop van stress. Dit patroon noemde hij het General Adaptation Syndrome. Een niet geheel onomstreden model, maar wel erg bruikbaar om het verschil tussen de voordelen en de nadelen van stress uit te leggen. Hij beschrijft 3 fasen in de werking van stress:

Alarmfase: brengt je lichaam in een verhoogde staat van paraatheid;
Weerstandfase: je lichaam biedt weerstand tegen aanhoudende stress;
Uitputtingsfase: het lukt je lichaam niet meer om in balans te blijven.

Voordelen van stress
Tja, die heb ik eigenlijk al verklapt: door stress ben je in staat snel te reageren op situaties die spanning geven. Vooral bij positieve spanning, zoals bij een sportwedstrijd, is dit natuurlijk handig. Doordat er meer energie vrijgemaakt wordt, kun je beter presteren en krijg je meer gedaan. Net als een topsporter!

Ook wanneer je echt even ‘gas moet geven’ op je werk kun je niet zonder stress. Bijvoorbeeld bij die belangrijke presentatie, of wanneer je een loonsverhoging vraagt. Stress maakt je dan alert en klaar voor actie. Dit geldt vooral bij de milde vormen van stress. Er ontstaat dan een optimale balans tussen stress en presteren, met andere woorden: er is vooral sprake van de alarmfase en weerstandsfase van stress. De uitputtingsfase duurt maar kort en je hebt voldoende tijd om uit te rusten. Bekijk ook het fimpje:



















Schadelijk stress
Net heb ik je verteld welke positieve effecten je mag verwachten van stress, met name van de milde vormen van stress. Hier zit echter wel een grens aan. Je lichaam kan niet voortdurend extra energie vrijmaken om te presteren. Ook de meer extremere vormen van stress werken niet meer in je voordeel. Het kan uiteindelijk ten koste gaan van je gezondheid en functioneren. Volgens het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is werkstress zelfs beroepsziekte nummer 1!

Aanhoudende stress geeft een (soms zelfs blijvende) verandering in je lichaam. Het stresshormoon cortisol dempt dan de werking van je immuunsysteem waardoor je vatbaarder wordt voor ziektes. Een chronisch verhoogd cortisolniveau kan ook tot geheugen- en concentratieproblemen leiden.
Je doorloopt bij aanhoudende stress wel alle fasen (alarm, weerstand en uitputting), maar de volgende stressor dient zich al weer aan. Je komt daardoor Je komt daardoor niet voldoende tot rust en raakt langzaam uitgeput: je batterij loopt leeg, je laadt niet meer op en ook je reserves gaan er langzaam aan. Als dit maar lang genoeg duurt raak je overspannen, of zelfs burnout.


Verminder stress met 10 tips
Nu wens ik je natuurlijk alle gezonde stress ter wereld toe! Maar soms is het handig om je stress aan te pakken. Hiermee kom ik dan (eindelijk…) toe aan de beloofde tips voor het verminderen van stress. Het vergt wat discipline, maar ze zijn echt de moeite waard:

Tip 1. Herken de signalen die je negatieve stress geven zodat je tijdig kunt ingrijpen.

Tip 2. Bedenk welke dingen je ontspannen en energie geven, en ruim daar voldoende tijd voor in.

Tip 3. Oefen de ‘buikademhaling’; adem drie maal diep in-en-uit wanneer je spanning voelt. Als je hier bedreven in raakt kun je dit steeds meteen inzetten.

Tip 4. Doe telkens één ding tegelijk. Een mens kan niet ‘multitasken’.

Tip 5. Blijf (of ga) sporten, wandelen, fietsen.

Tip 6. Wees matig met cafeïne en suiker.

Tip 7. Zorg voor een goede, regelmatige nachtrust.

Tip 8. Vraag anderen om werk van je over te nemen wanneer het teveel is.

Tip 9. Zeg tijdig “nee”. Dit geeft focus en maakt je effectiever.

Tip 10. Werk niet aan één stuk door, maar neem voldoende rustmomenten.

Meer hulp nodig? Neem dan gerust contact op voor een vrijblijvend gesprek.

Last van stress?

Vrijdag 24 juli 2015
Bert Stronks

Stress verminderen doe je zo

06-29371983
Arbeidspsycholoog
Specialist in advies en coaching voor Mens & Werk
Stronks Psychologie
Arbeidspsycholoog, loopbaancoach en coach in Arnhem